Stichting Quiet Nijmegen organiseerde op 16 oktober jl. voor sponsors en donateurs een minisymposium over armoede onder de titel: ‘Een dubbeltje voor je gedachten’. Wat zijn de oorzaken van armoede en hoe beïnvloedt het je gedrag?
Het minisymposium vond plaats bij welzijnsorganisatie Bindkracht10 in verzamelgebouw De Boekweit aan de Winkelsteegseweg. Het is de thuisbasis van gastsprekers Yuk-Sie Cheung, budgetcoach en gezondheidsmakelaar, en ervaringsdeskundige Bas Vissers. Zij namen de aanwezigen mee in het leven van mensen die in armoede moeten leven, met name armoede door schulden.
Yuk-Sie: “4,6 procent van de Nijmegenaren leeft in armoede. 9 procent van de kinderen in Nijmegen leeft in een uitkeringsgezin. Waar hebben we het dan over? Dat betekent leven op of onder de armoedegrens. Je hebt na aftrek van de vaste lasten (wonen, energie, zorg) te weinig geld voor andere basisbehoeften. Daardoor kun je ook niet deelnemen aan bijvoorbeeld een sportclub. De armoedegrens verschilt per gezinssituatie. Werkende armen hebben het vaak nog slechter. Zij komen niet in aanmerking voor allerlei gemeentelijke ondersteuning, omdat ze net boven de armoedegrens zitten.”
Armoede door schulden
Problematische schulden ontstaan als ze niet binnen 36 maanden kunnen worden afgelost. Mensen denken vaak dat financiële problemen ‘eigen schuld’ zijn. Yuk-Sie weet goed duidelijk te maken dat je dat niet zomaar kunt zeggen. Zij schetst een aantal situaties uit haar praktijk.
Mensen geven soms meer uit dan ze binnenkrijgen. Daar kun je niet altijd wat aan doen. De gasprijzen schieten omhoog, of de boodschappen worden duurder.
Bij mensen met psychosociale problemen ontbreekt vaak het overzicht over de financiën. Zij krijgen hun leven niet goed georganiseerd. Aangeboren factoren kunnen een rol spelen, of problematische omstandigheden. Zo kan een echtscheiding grote financiële gevolgen hebben.
Niet iedereen begrijpt altijd ingewikkelde brieven van de gemeente of instanties. Mensen negeren die brieven of interpreteren ze verkeerd. Ook kan de levensfase een oorzaak zijn. Als bijvoorbeeld een jongere 18 jaar wordt, moet hij/zij alles voortaan zelf regelen. Of iemand gaat met pensioen en krijgt alleen AOW, wat een enorme inkomensachteruitgang kan betekenen.
Yuk-Sie: “Er is ook sprake van intergenerationele armoede. Het maakt uit waar je wieg staat. Hoe gaan je ouders met geld om? Is het normaal om schulden te hebben? Armoede wordt zo van generatie op generatie doorgegeven.”
Chronische stress
Het gevolg van armoede is chronische stress. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat het brein dan anders functioneert. Je hebt constant het gevoel dat er gevaar dreigt, je bent angstig en niet meer in staat om goed na te denken en verstandig te handelen. Je bent kortaf, achterdochtig, impulsief, je kunt minder goed onthouden, ziet geen logische verbanden meer. Mensen met chronische stress krijgen vaak gezondheidsproblemen.
Bas Vissers
Het levensverhaal van Bas Vissers (47) is indrukwekkend. “Ik ben zo iemand die ooit in de schulden terechtkwam. Ik zat als puber al niet goed in mijn vel en kreeg als volwassene psychische klachten, werd depressief. Na een avontuur in de horeca raakte ik in de schulden, die ik niet meer kon aflossen. Ik ging problemen uit de weg en schaamde me. Hulp zoeken was niet makkelijk. Ik werd vooral als schuldige gezien, er was geen uitgestoken hand. Ik had geen enkel perspectief, voelde me mislukt en zat in een negatieve spiraal. Het was een eenzame weg.”
Uiteindelijk ging Bas er toch over praten en kwam in contact met hulpverleners die niet meteen negatief oordeelden. Door dat contact kreeg hij weer meer zelfvertrouwen en kon hij de volgende stappen zetten. Uiteindelijk kon hij aan een schuldhulpverleningstraject deelnemen en is nu schuldenvrij. “Je moet aan veel voorwaarden voldoen om in zo’n pittig traject te komen en dat is me gelukt.” Nu, twintig jaar later, deelt hij als betaalde kracht zijn ervaringen met anderen en hoopt zo mensen te kunnen helpen.
Systeem
Bas en Yuk-Sie benadrukken: “We hebben in Nederland een enorm ingewikkeld systeem om mensen die het financieel moeilijk hebben te ondersteunen. Toeslagen aanvragen is niet eenvoudig, zo heeft de toeslagenaffaire wel geleerd. In Nijmegen kun je gebruikmaken van 67 regelingen. Mooi, maar kom daar maar eens uit. Niet iedereen is daar even vaardig in.”
Luister en oordeel niet te snel
Het was een leerzame avond waarbij de boodschap voor de aanwezigen vooral was: oordeel niet te snel, luister vooral. En voor de mensen met financiële problemen: Praat erover, vraag hulp! Bijvoorbeeld via Hulp bij geldzorgen, gemeente Nijmegen, STIP (stipnijmegen.nl), stichting Quiet.
Wat is Quiet Nijmegen?
Quiet Nijmegen is een organisatie die “de zorgen verlicht van mensen die minder te besteden hebben.“ Dat doet ze door de drie V’s van Verzachten, Vertellen en Versterken. Lokale sponsors financieren een knipbeurt, fietsreparatie of een dagje dierentuin. Zo Verzachten zij armoede. Vertellen staat voor praten over armoede, want dat vergroot begrip en neemt schaamte weg. Quiet Nijmegen helpt leden (members) zich te Versterken door ze hun talenten te laten ontdekken. Met een groter zelfvertrouwen voelen mensen zich minder alleen. Ben je bij de voedselbank of heeft een hulpverlener je doorgestuurd? Dan kun je member worden. Van harte welkom aan de Vliestraat 20-22, woensdagochtend van 10.00-12.00 uur en vrijdagmiddag van 12.30-14.30 uur. Meer informatie op quiet.nl/nijmegen. Mailen of bellen kan ook: nijmegen@quiet.nl of 06 389 730 05.
Tekst: Marijn Alofs
Foto’s: Joost van Berkel
